De kunst van kritisch denken

Kritisch denken is een mentaal proces waarbij informatie wordt geanalyseerd, geëvalueerd en samengevoegd om weloverwogen beslissingen of oordelen te kunnen nemen. Het is een krachtig hulpmiddel (mijn persoonlijke mening en ervaring natuurlijk ;-)) dat helpt keuzes te maken, in je persoonlijk leven maar ook in je werk.

Het voordeel van kritisch denken is dat het helpt om helderder en logisch te denken. Je kunt het trainen (hoera!), daarvoor heb ik geïnspireerd door https://www.criticalthinking.org, een mooi diagram gemaakt. Deze gebruik ik in trainingen, in analyse maar ook persoonlijk als ik keuzes moet maken. Ik stel mezelf vragen; soms schrijf ik het uit, soms teken ik erbij, om tot een oplossing te komen. Kritisch denken helpt om argumenten van een afstand beschouwend te bekijken en evalueren, het helpt om onderscheid te maken tussen feiten en meningen. Hierdoor voorkom je dat je beïnvloed wordt door je eigen emoties en (irrationele) gedachten, je maakt rationelere beslissingen.

Een ander voordeel van kritisch denken is dat het helpt om problemen sneller (en daarmee effectiever) te signaleren en op te lossen. Door complexe problemen op te splitsen en informatie te ordenen kun je analyseren welke oorzaken het probleem heeft, wat het probleem in stand houdt en welke oplossingen er allemaal mogelijk zijn. Vaak is er niet één oplossing, of is de meest voor de hand liggende oplossing niet de meest effectieve (en soms ook wel ;-)).

Kritisch denken is ook belangrijk in communicatie en samenwerking. Wanneer je kritisch denkt, ben je in staat om je ideeën duidelijk en logisch uit te drukken en om naar de ideeën van anderen te luisteren en deze te evalueren. Dit kan je helpen effectiever met anderen samen te werken en betere resultaten te bereiken in je team. Om kritisch te kunnen denken is het nodig in onafhankelijk te zijn en te kiezen voor samenwerking en wederzijdse afhankelijk. Een stabiele persoonlijkheid is belangrijk om je eigen denkproces hierin aan te sturen.

En hoe dan? Hoor ik je denken. Hoe word ik een kritische denker? Nou, hier volgt een simpel stappenplan en klaar ben je! Geintje natuurlijk. Kritisch denken vereist oefening en je moet daarnaast ook bereid zijn om je eigen gedachten en overtuigingen te analyseren en zelfs te twijfelen of dat wat je altijd dacht wel de waarheid is.

Maar! Er zijn wel een aantal stappen die je kunt nemen om kritischer te gaan denken:

Ontwikkel nieuwsgierigheid

Kritisch denken begint met een verlangen om de wereld om je heen te begrijpen. Stel vragen, ontdek nieuwe ideeën en zoek informatie uit verschillende bronnen.

Leer informatie te evalueren

Niet alle informatie is hetzelfde. Leer onderscheid te maken tussen feiten en meningen, en check of je bronnen op betrouwbaar en geloofwaardig zijn.

Check je aannames

We hebben allemaal aannames en vooroordelen die ons denken beïnvloeden. Wees je hiervan bewust en trek ze in twijfel, waarbij je jezelf afvraagt waarom je een bepaalde overtuiging of aanname hebt.

Overweeg alternatieve perspectieven

Houd bij het evalueren van een situatie of probleem rekening met alternatieve perspectieven en gezichtspunten. Dit helpt je een compleet beeld te vormen en niet alleen binnen jouw eigen kaders te denken, maar ook daarbuiten.

Oefen met het analyseren en evalueren van argumenten

Kijk eens kritisch naar je eigen mening over een bepaald onderwerp en probeer deze te analyseren volgens het diagram. Klopt jouw mening of zou er ook een andere waarheid kunnen zijn? Waarom ben je zo zeker van je eigen argument? Probeer eens met jezelf in discussie te gaan…

Ontwikkel probleemoplossende vaardigheden

Kritisch denken is een belangrijk hulpmiddel bij het oplossen van problemen. Oefen het opsplitsen van complexe problemen in kleinere, beter beheersbare delen en het ontwikkelen van creatieve oplossingen.

Oefen reflectie

Neem de tijd om na te denken over je eigen denk- en besluitvormingsprocessen. Denk na hoe je tot een bepaalde conclusie bent gekomen en of er alternatieve manieren zijn om over een probleem of de situatie na te denken.

Door deze vaardigheden te oefenen, kun je een effectievere kritische denker worden en beter geïnformeerde en rationele beslissingen nemen op alle gebieden van je leven.

En? Wat denk je van dit stuk over kritisch denken? Klopt dit en klopt jouw gedachte hierover wel? 😉